PLANTASYONLARIN YETİŞTİRİLMESİ

Uygun Yetişme Ortamının Seçimi

Paulownia ile yapılacak plantasyonlarda saha seçiminde; sıcaklık, yıllık yağış miktarı, toprak tipi ve taban suyu seviyesi en başta bilinmesi gerekli ekolojik etmenlerdir. Türün ekolojik isteklerinin dikkate alınması ve uygun toprakların seçilmesi gerekmektedir. Bunun için ağaçlandırma yapılacak arazinin gevşek bünyeli, kumlu-balçık yapıda, toprak reaksiyonunun (PH) 5-8,5 ve taban suyu seviyesinin en az 2,5 m olması gerekir.

PLANTASYONLARIN İDARESİ VE BAKIMI
(Sulama- gübreleme- budama)

İyi bir plantasyon için ağaç gelişiminin iyi bilinmesi ve anlaşılması gerekmektedir. Bu durumda yaklaşık olarak 3 gelişim aşaması ortaya çıkmaktadır.

Birinci gelişim evresi boyunca yani gelişim döneminin başlangıcından itibaren ilk 2 aylık dönemde, sürgünlerin ilk görülmesinden başlayarak yavaş bir gelişim vardır. Bu evrede kök sistemi hızla gelişmektedir. Bu zaman diliminde en önemli idare, toprağı nemli ve kök sisteminin gelişebilmesi amacıyla gevşek tutmaktır. Bu sırada köklerden çıkan çok miktarda sürgünler 5 cm boya geldiğinde, sürgün teklemesi (En kaliteli bir adet sürgünün bırakılması) yapılmalıdır. İlave gübreleme ve sulama, fidanlar 10cm boya geldiğinde uygulanmalıdır. Mayıs- Haziran aylarında 10-15 günde bir sulama ile birlikte gübreleme yapılır. Özellikle kaliteli fertler elde etmek amacıyla hızlı gelişim periyodunda düzenli bir gübreleme yapılmalıdır.

İkinci aşama; hızlı gelişim periyodudur. Plantasyondan sonra 2-4. aylarda haziran ayının sonları ile temmuz ayının başlarından başlayan ve Ağustos ayının ortalarına kadar devam eden geniş bir evredir. Bu evrede ortalama sıcaklık 24-29 oC dir. Paulownia fidanları için en ideal sıcaklıktır. Yaprak yüzey alanı ve kök sistemi hızlı bir şekilde gelişir. Boy ve çap gelişimi en yüksek düzeye ulaşır. Yıllık boy büyümesinin yaklaşık %75-80’i 4. aya denk gelir. Yüksek kalitede gövde elde edilecek evre bu dönemdir.

Hızlı gelişim periyodundan sonra fidan kök boğazı alanı etrafında toprak yüzeyinde topraklama yapılır( (Fidanların kök boğazı çevresinde toprağı kabartarak kök boğazına yaklaştırma ). Bu uygulama fidanların devrilmesini ve kırılmasını önler.
Fidanların hızlı büyüme potansiyelinden yaralanmak için düzenli gübreleme ve sulama yapılmalıdır. Hızlı çözünür gübreler 3-4 defa sulama ile bağlantılı olarak uygulanmalıdır. Yan sürgünler ve taze filizler bu dönemde uzaklaştırılmalıdır.



Şekil-1 Paulownia boy gelişim eğrisi

Üçüncü aşama; Ağustos ayının sonlarına doğru başlar. Bu dönemde ortalama sıcaklık 20oC ye düşer ve boy gelişimi azalarak devam eder. Eylül ayının ortalarına doğru durur(Bu süreç Çin’in değişik orijinlerinde bu şekilde gerçekleşmektedir). Manisa –Ahmetli’ de fidanlık sahasında yapılan ölçümlerle beraber boy gelişiminin ekim ayının ortalarına kadar devam ettiği tespit edilmiştir. Bu evrede çap artımı yavaş yavaş düşer. Ekim ayının ortalarında durur. Bu periyotta sulama ve gübreleme; odunlaşmayı sağlamak, yeni sürgün oluşumunu geriletmek için durdurulmalıdır.

İyi bir gelişim sağlamak amacıyla şu önlemler dikkate alınmalıdır

1- Yapraklar fotosentez organları olduğundan kesinlikle koparılmamalı, doğal budanmaya bırakılmalıdır.
2- Gelişme sürecinde zararlı ve hastalıklara karşı mücadele edilmelidir. Antraknoz ve yapraklarla beslenen böceklere karşı mücadele edilmelidir. Cadı süpürgesi görülen bireyler alandan derhal uzaklaştırılmalıdır.
3- Yağışlardan sonra oluşan durgun su drene edilmelidir. Çünkü 3-4 günlük bir su basması toplu halde fidan ölümlerine neden olur. Bu nedenle iyi bir drenaj sistemi tesis edilmelidir.



Foto1: Manisa- Alaşehir Göbekli Mevkii Bragfor plantasyonundan bir görünüm(2007)

Paulownia plantasyonlarından elde edilecek ürün çeşitlerine göre yetiştirme sıklığına karar verilir. Gelişen orman ürünleri sanayinin bol miktarda ince çaplı materyale artan talepleri doğrultusunda ince çaplı materyal elde edebilmek için ilk tesiste plantasyon 2x2 m aralık mesafede kurulabilir. 2. veya 3. yıl sonunda aralık mesafe 4x4 metreye çıkarılarak kerestelik ürün elde edilebilir.

Paulownia’nın, tesisin ilk yılında kök yapısını geliştirmesi önemlidir. Gövdenin çok düzgün ve boylu oluşu fazla önem taşımaz fakat tohum yoluyla gelen kaliteli fidanların tespit edilebilmesi bakımından, ağaçlandırmadan düzgün kaliteli bir fidan elde etmek daima amaç olmalıdır.

            

Foto2: Manisa- Alaşehir Göbekli Mevkii Bragfor plantasyonundan bir görünüm



Foto 3: Manisa-Ahmetli Bragfor plantasyonundan bir görünüm

Birinci yıl sonunda fidanlar gelişim dönemi başlamadan (erken ilkbahar) toprak seviyesinden kesilir. Şayet ilk yıl 3-4 m boy ve 3-5 cm çap yapan, düzgün gövdeye sahip fidanlar kesilmeyebilir. İyi bir kök gelişimi yapmış 1 yaşlı fidanlar gelecek gelişim dönemine hazır gelişmiş bir kök sistemi ile başlayacak ve 4-5 m sürgün verebilecektir. Bu gelişim evresinde yaprak koltuklarından ana gövdeden çıkan taze filizler alınarak tüm gelişimin boylandırma amaçlı kullanılması esastır. 1. ve 2. yıl bu şekilde filizlerin alınması temel yetiştirme tekniğidir. 1. ve 2. yıl sonunda dallandırılmayan bireylerden iki sürgün(Sopa şeklinde) elde edildiğinde boy 6 m ye eriştiğinde yani 3. yıl, ağaçlar tepe tacı gelişimine bırakılacaktır. Bir ağaçtan 6-7 m dalsız gövde elde edilmesinin ardından 4. yıldan sonra ve kesim zamanına kadar ağaçlar çap artımına bırakılacaktır. 3. yıldan sonra 6-7 m lik dalsız gövdeden gelecek su sürgünleri alınarak, budaksız gövde elde edilmesi sağlanacaktır. Kısacası fidan dikilip normal gelişim seyrine bırakılırsa; dallı, budaklı ve kısa, sadece bir park ağacı elde edilebilir.

Paulownia ağacının gelişim dönemi sonunda terminal tomurcuğu mutlaka bir çiçek kurulu ile sonlanır. Bunun için ilk iki yıl tepe budaması şarttır. Ayrıca kışın terminal tomurcuk(tepe tomurcuğu) donabilir. Bu durumda paniğe kapılmamalı ve tepe budaması yapılmalıdır(İlkbaharın başında gelişim dönemi öncesinde). Gelişim dönemi içinde tepeden çıkan sürgünlerden en boylu, güçlü ve düzgün olanı bırakılarak diğer sürgünler alınmalıdır.

Özet olarak Paulownia’dan hızlı bir büyüme ve kaliteli kereste elde edebilmek için gerekli ise toprak durumuna göre yapılacak gübreleme, sulama ve itinalı bir silvikültür(Yetiştirme=Bakım) şarttır.

Tomruk vasfında ürün elde etmek amacıyla 25-30 cm çaplara gelmesi 5-7 yılı bulmaktadır. Hasattan sonra sahanın gençleştirilmesi son derece az girdi ile yapılacak bir tesistir. Bunun için toprak seviyesinden 3-5 cm yükseklikten kesilen kütüklerden gelecek sürgünlerden yararlanılır. Bu kütüklerden gelecek sürgünler 1. yıl 7-8 metrelere ulaşabilir. Bu durumda sürgün teklemesi yapılarak en kaliteli sürgün gelişim dönemi başladıktan 1 ay sonra seçilebilir (Nisan sonu mayıs ayı başlarında). Çünkü Paulownia’dan hızlı gelişim ve en kaliteli sürgünün elde edileceği dönem Haziran-Eylül ayları arası 4 aylık zaman dilimidir. Bu evre başlamadan sürgün teklemesi yapılmalıdır.



Şekil-2: Paulownia 3 yıllık ağaç gelişimi

Yetişme muhiti özellikleri ve toprak fiziksel ve kimyasal özellikleri dikkate alınarak gübreleme yapılmalıdır. Bunun için paulownia türüne dair kesin bir gübreleme hakkında bilgi eksikliği vardır. Ancak düşük miktarlarda azar azar yapılacak bir NPK gübrelemesi tavsiye edilmektedir. Her sulamada fidan başına 30-40 gr NPK (20-20-20) uygulanması iyi sonuç vermektedir.